Giáo trình Báo chí với nhiệm vụ xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc - Đinh Ngọc Ruẫn

Nội dung text: Giáo trình Báo chí với nhiệm vụ xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc - Đinh Ngọc Ruẫn

1. BÁO CHÍ V ỚI NHI ỆM V Ụ XÂY D ỰNG NỀN V ĂN HOÁ VI ỆT NAM TIÊN TI ẾN, ĐẬM ĐÀ B ẢN S ẮC DÂN T ỘC ∗ ThS. inh Ng c Ru n∗∗ ∗∗∗∗ Lê V n Phong ∗∗∗∗ b t kì giai on l ch s nào, báo chí c ng gi vai trò h t s c quan tr ng. Báo chí không ch là n i tuyên truy n ch tr ư ng, chính sách c a ng, hi n pháp, pháp lu t c a Nhà n ưc, là cu n i gi a ý ng v i lòng dân, nêu g ư ng ng ưi t t, vi c t t, tham gia ph n bi n xã h i, mà còn gi vai trò c bi t quan tr ng trong xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n sc dân t c” . Sinh th i, Ch t ch H Chí Minh t ng kh ng nh: V n hóa có ý ngh a vô cùng to l n và gi v trí c bi t quan tr ng. Theo Ng ưi: V n hóa là m t ki n trúc th ưng t ng; nh ng c s h tng c a xã h i có ki n thi t r i, v n hóa m i ki n thi t ưc và iu ki n phát tri n ưc; có th c m i v c ưc o; xã h i th nào thì v n hóa th y. Nh ưng m t khác, n l ưt mình, v n hóa là ng l c c a s phát tri n xã h i, phát tri n kinh t ; v n hóa ph i soi ưng cho qu c dân i,v.v Vi nh n th c v n hóa có nhi m v ph ng s T qu c và nhân dân, Ch t ch H Chí Minh ch rõ: “Cách m ng là s nghi p c a qu n chúng”, “n ưc ta là m t n ưc dân ch , a v cao nh t là dân”. Vì v y, v n hóa c ng ph i th m nhu n sâu s c quan im vì nhân dân ph c v và phát huy s m ng toàn dân làm v n hóa. Ch khi nào ưc m i t ng l p nhân dân, m i t ch c chính tr , xã h i, các oàn th , tôn giáo, nhà tr ưng và gia ình tham gia tích c c, th ưng xuyên, liên tc, b n b thì v n hóa m i có th th c hi n ưc nh ng nhi m v ã ra. ∗ i h c Tây B c ∗∗ Vi n L ch s quân s Vi t Nam
2. Không d ng l i ó, v n hóa còn là n n t ng tinh th n c a xã h i, v a là m c tiêu, v a là ng l c thúc y s phát tri n kinh t - xã h i. Vì th , trong nhi u bài nói, bài vi t c a mình, H Chí Minh ã c p n vi c ph i gi gìn và phát huy nh ng giá tr v n hoá truy n th ng. ó là nh ng giá tr b n v ng, nh ng tinh hoa c a c ng ng dân t c ưc hun úc qua hàng ngàn n m lch s , bi u tr ưng cho ý chí t l c, t c ưng, tinh th n oàn k t, lòng nhân ái khoan dung, tr ng o lý, c tính c n cù sáng t o trong lao ng, d ng c m trong chi n u c a nhân dân Vi t Nam. Tư t ưng H Chí Minh v v n hóa là m t di s n vô cùng quý báu, ã và ang nh h ưng cho s nghi p xây d ng n n “v n hóa Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. Nh n th c sâu sc tri t lu n này, tháng 7-1998, H i ngh Ban Ch p hành Trung ư ng 5 (khoá VIII) ã ra Ngh quy t v xây d ng n n “v n hóa Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. ây là t ư duy mang tm chi n l ưc c a ng C ng s n Vi t Nam, phù h p v i tình hình th c ti n và áp ng ưc nguy n vng c a nhân dân. V i Ngh quy t này, n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c” ưc xác nh là n n v n hoá v i vai trò là n n t ng tinh th n c a xã h i, là m c tiêu, ng l c thúc y kinh t - xã h i phát tri n, g n v i s nghi p công nghip hóa - hi n i hóa t nưc, g n v i nh ng v n n y sinh trong xu th toàn c u hoá và n n kinh t th tr ưng. Sau Ngh quy t Trung ư ng 5, Ngh quy t i h i i bi u toàn qu c l n th IX c a ng ti p t c nh n m nh v trí, vai trò c a v n hoá trong l ch s phát tri n c a dân t c. V ý ngh a “v n hoá là n n t ng tinh th n c a xã h i”, Ngh quy t i h i IX ch rõ ó là t m cao, là chi u sâu c a s phát tri n c a dân t c. n i h i X, ng C ng s n Vi t Nam xác nh: Ti p t c phát tri n sâu r ng, nâng cao ch t l ưng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. G n k t ch t ch h n v i phát tri n kinh t - xã h i. Làm cho v n hoá th m sâu vào m i l nh v c i s ng xã h i K t h p hài hoà gi a b o t n, phát huy v i k th a và phát tri n, gi gìn di tích v i phát tri n kinh t du lch, tinh th n t nguy n, tính t qu n c a nhân dân trong xây d ng v n hoá,v.v Tng k t thành t u c a quá trình xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n sc dân t c”, nhi m v ch m lo phát tri n v n hoá ưc i h i i bi u toàn qu c l n th XI ng C ng s n Vi t Nam úc k t cô ng h n, t p trung vào b n n i dung:
3. Th nh t: C ng c và ti p t c xây d ng môi tr ưng v n hóa lành m nh, phong phú, a dng ; tri n khai cu c v n ng xây d ng gia ình Vi t Nam góp ph n gi gìn và phát tri n nh ng giá tr truy n th ng c a v n hóa, con ng ưi Vi t Nam, nuôi d ưng giáo d c th h tr . Th hai: Phát tri n s nghi p v n h c, ngh thu t; b o t n, phát huy giá tr các di s n v n hóa truy n th ng, cách m ng. Hoàn thi n và th c hi n nghiêm túc các quy nh c a pháp lu t v s h u trí tu , v b o t n, phát huy giá tr các di s n v n hóa v t th và phi v t th c a dân t c. Xây d ng và th c hi n các chính sách, ch ào t o, b i d ưng, ch m lo i s ng v t ch t, tinh th n, t o iu ki n i ng nh ng ng ưi ho t ng v n hóa, v n h c, ngh thu t sáng t o nhi u tác ph m có giá tr cao v t ư t ưng và ngh thu t. Th ba: Chú tr ng phát huy m nh m ch c n ng thông tin, giáo d c, t ch c và ph n bi n xã h i c a các ph ưng ti n thông tin i chúng vì l i ích c a nhân dân và t n ưc. T p trung ào to, b i d ưng, xây d ng i ng ho t ng báo chí, xu t b n v ng vàng v chính tr , t ư t ưng, nghi p v và có n ng l c áp ng t t yêu c u c a th i k m i. Th t ư: i m i, t ng c ưng vi c gi i thi u, truy n bá v n hóa, v n h c, ngh thu t, t nưc, con ng ưi Vi t Nam v i th gi i. Có th nói, b n s c v n hóa Vi t Nam là s n ph m c a cu c u tranh d ng n ưc và gi nưc, là k t tinh nh ng giá tr t t p nh t, lâu b n nh t c a dân t c; hun úc nên tâm h n, khí phách, b n l nh Vi t Nam. Càng i vào phát tri n kinh t th tr ưng, m c a h i nh p, chúng ta càng c n gi gìn và phát huy nh ng giá tr o c, b n s c v n hóa dân t c. Trên tinh th n y, xây d ng thành công n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c” òi h i có s chung s c ng lòng c a toàn ng, toàn dân và c h th ng chính tr , trong ó báo chí gi vai trò c bi t quan tr ng. báo chí th c hi n t t vai trò c a mình, chúng ta c n làm t t nh ng vi c sau: Mt là, c n có nh n th c m i v hi u qu c a báo chí trong xây d ng n n v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c Trong xã h i hi n i, báo chí là ph ư ng ti n thông tin i chúng thi t y u i v i i s ng ca con ng ưi. “Trình phát tri n kinh t , v n hóa- xã h i và tính ch t c thù c a m i dân t c, mi t n ưc v a là m t trong nh ng iu ki n c a s hình thành báo chí, v a là y u t nh hưng m nh m n s v n ng c a các ph ươ ng ti n thông tin i chúng”
4. Không ph i ng u nhiên mà các nhà chính tr , các nhà cách m ng ã dành cho báo chí s quan tâm c bi t. T khi ra i và trong su t quá trình lãnh o cách m ng, lãnh o nhân dân u tranh giành c l p dân t c và xây d ng t n ưc, ng và Nhà n ưc luôn ánh giá, cao vai trò ca báo chí, coi báo chí nh ư m t công c c l c tuyên truy n, v n ng và t ch c qu n chúng làm cách m ng. Báo chí ho t ng trên m i l nh v c c a i s ng xã h i. Trong xây dng n n “v n hoá tiên ti n, m à b n s c dân t c”, s tham gia c a báo chí càng có ý ngh a c bi t quan tr ng. Lu t báo chí ưc Qu c h i n ưc CHXHCN Vi t Nam thông qua n m 1989 và ưc s a i, b sung n m 1999, ã quy nh rõ nhi m v , quy n h n c a báo chí Vi t Nam, trong ó có ni dung “ nâng cao dân trí, áp ng nhu c u v n hóa lành m nh c a nhân dân, b o v và phát huy truy n th ng t t p c a dân t c”. Vi c truy n bá h t ư t ưng cùng ưng l i, quan im úng n c a ng C ng s n Vi t Nam trong xây d ng, phát tri n t n ưc m t cách thi t th c, sâu r ng, có tính thuy t ph c cao n m i i t ưng, nh t là th h tr , s góp ph n nh h ưng t ư t ưng, ho t ng c a nhân dân ph c v l i ích t n ưc, dân t c. D a vào l i th c bi t c a mình, báo chí có kh n ng ưa các nhân t v n hóa tinh th n, nhân v n th m sâu vào các l nh v c i s ng, vào k ho ch phát tri n kinh t - v n hóa xã h i c a ng và Nhà n ưc. Hai là, xây d ng chi n l ưc lâu dài trong công tác tuyên truy n v xây d ng n n v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c Trong th c t hi n nay, vi c nh n th c không y ý ngh a c a vi c xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c” c ng nh ư t m quan tr ng c a nó thì chúng ta s không m b o cho s phát tri n b n v ng c a quá trình i m i và h i nh p. S nghi p i m i do ng C ng s n Vit Nam kh i x ưng và lãnh o òi h i chúng ta ph i có cái nhìn m i, nh n th c m i. C n ph i làm thay i, làm m i nh n th c c a c c ng ng v xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. làm ưc iu này, lãnh o ng, nhà n ưc c n nh h ưng cho báo chí m t chi n lưc tuyên truy n v xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. Chi n lưc tuyên truy n trên báo chí g m ho ch nh l i v ph m vi, l nh v c c p, v ph ư ng pháp tác ng, v cách th c t chc trang, chuyên m c (nên ch ng m i m t t báo nên t ch c m t chuyên trang riêng cho m c xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”). ng th i, c n y m nh tuyên truy n qua các báo in t , trên trang web, ư a nh ng v n b n
5. sc v n hoá dân t c gi i thi u v i b n bè n m châu, nh m t ng c ưng giao l ưu qu c t và h i nh p v n hóa v i th gi i. Nu xây ưc m t chi n l ưc thông tin tuyên truy n t t và có hi u qu , ch c ch n báo chí s thu ưc nh ng thành công h n n a trong công tác v n ng tuyên truy n xã h i hóa ho t ng xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. Ba là, c n nâng cao ý th c xây d ng n n v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c cho nh ng ng ưi làm báo có nh ng bài báo ch t l ưng, ph c v nhi m v tuyên truy n xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”, thì vi c ào t o i ng nh ng ng ưi làm báo có ý ngh a vô cùng quan tr ng. Trong giai on hi n nay, th c hi n t t ch c n ng và nhi m v c a mình trong quá trình thông tin v v n hóa nói chung và v ch tr ư ng xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c” nói riêng, i ng nhà báo c n không ng ng nghiên c u, hc t p ch ngh a Mác - Lênin, t ư t ưng H Chí Minh có b n l nh chính tr v ng vàng, có ph ư ng pháp nh n th c, ph ư ng pháp t ư duy bi n ch ng phù h p v i s phát tri n c a xã h i hi n i. Ngoài ra, ng ưi làm báo ph i không ng ng rèn luy n o c, l i s ng. Sinh th i, H Chí Minh ch rõ: Cán b báo chí là chi n s cách m ng. Cây bút, trang gi y là v khí s c bén c a h . Ð làm tròn nhi m v v vang c a mình, cán b báo chí c n ph i tu d ưng o c cách m ng. C g ng trau d i t ư t ưng, nghi p v và v n hóa; chú tr ng h c t p chính tr n m v ng ch tr ư ng, chính sách c a Ðng và Chính ph ; i sâu vào th c t và qu n chúng lao ng. Qu úng nh ư v y, báo chí là m t ngh có nh h ưng, tác ng m nh m n d ư lu n xã hi, i s ng c ng ng, nên m i nhà báo c n ưc ào t o và trau d i m t cách nghiêm túc v ph m ch t o c cá nhân và o c ngh nghi p. Nhà báo ph i không ng ng ph n u rèn luy n ý th c t ch c k lu t, tác phong o c, l i s ng và phát ngôn, nh t là c n có l i s ng lành m nh, trong sáng, vô t ư, khoa h c, th ng th n, trung th c, d ng c m và khiêm t n. Có nh ư th m i b n l nh c v cái m i, ca ng i cái úng, tôn vinh cái p và s n sàng u tranh không khoan nh ưng v i cái x u, cái sai trái, kiên quy t t n công cái ác, nh ng t ư t ưng ph n ng. c bi t, nhà báo c n không ng ng h c t p, nghiên c u sâu s c tri th c khoa h c c t nhiên và xã h i trong m i t ư ng quan v i v n hoá truy n th ng c a dân t c làm ch ưc ngòi bút, có t m nhìn, nh y c m, phát hi n, ng h cái m i, c v và ca ng i cái úng, cái p. làm ưc iu ó r t c n có s chung tay gi a nh ng ng ưi làm công tác xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c” và nh ng ng ưi làm công tác báo chí.
6. Tóm l i, xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c” không ph i là công vi c ti n hành m t s m m t chi u mà là công vi c lâu dài, có tính ch t quy t nh t i s thành b i c a công cu c i m i t n ưc. Do v y, trong giai on cách m ng m i, tr ưc nh ng bi n ng ph c t p c a tình hình trong n ưc và th gi i, h n lúc nào h t, báo chí c n phát huy h t v trí, vai trò c a mình trong nhi m v xây d ng n n “v n hoá Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c”. Làm t t ưc nhi m v này, ngoài th c hi n có hi u qu ch tr ư ng, ưng l i, chính sách c a ng và nhà n ưc, thì nh ng bài h c nêu trên là nh ng v n mang tính lí lu n và th c ti n sâu s c./.